Welke techniek passen alle goede schrijvers toe?

verliefd paar zegt ik hou van je - is dat niet wat stellig?

Schrijven is niet moeilijk.

Kwestie van creativiteit – en techniek aanleren.

Welke techniek passen álle goede schrijvers toe?

Lees het beroemde begin van Austens Pride and Prejudice:

It is a truth universally acknowledged, that a single man in possession of a good fortune, must be in want of a wife.

Zie je het?

Kijk – het begin van The Good Husband Of Zebra Drive van Alexander McCall Smith:

It is useful, people generally agree, for a wife to wake up before her husband.

Nog één?

Saul Bellow, Seize the Day:

When it came to conceiling his troubles, Tommy Wilhelm was no less capable than the next fellow.

De eerste zin van The Kitchen God’s Wife, van Amy Tan:

Whenever my mother talks to me, she begins the conversation as if we were already in the middle of an argument.

Ja.

Je ziet het:

Goede schrijvers zijn stellig

Ook wel genoemd: eigenwijs. Tegendraads. Arrogant. Beslist. Scherp. Kras. Pertinent. Twijfelloos. Strikt. Rigide. Absoluut. Onwankelbaar.

Maar dat klopt allemaal niet.

Ze zijn gewoon stellig.

Wees stellig, en je komt weg met een boel:

Katten zijn zachte honden.

In Nederland krijgt iedereen de zorg die nodig is.

Schrijven is niet moeilijk.

Ik durf wel te stellen dat driekwart van het succes van een tekst afhangt van het aplomb waarmee de schrijver durft te schrijven.

Hoe werkt dat?

Wij schrijvers, jij en ik, wij manipuleren.

Met de beste bedoelingen natuurlijk – we gaan geen potje zitten liegen. We gaan bijvoorbeeld niet beweren dat alles in de zorg beter wordt op 1 januari 2015 terwijl iedereen wéét dat het slechter wordt, omdat er geen ander plan ten grondslag ligt aan de overhaaste omwenteling dan de wens van de centrale overheid om zich van haar financiële verantwoordelijkheid te ontdoen. We noemen het ook geen Wet Maatschappelijke Ondersteuning terwijl we weten dat het eigenlijk Wet Maatschappelijk Verval moet heten, of Wet Fuck De Solidariteit, of Wet Wij Neoliberale Volksvertegenwoordigers Sluiten Onze Ogen Voor Andermans Leed In Ruil Voor Een Fijne Financiële Job Straks.

Welnee.

Wij manipuleren met de vorm.

oproep tot stellig schrijven

We overdrijven gewoon een beetje. We doen alsóf we dapper zijn.

Alsof we het allemaal zo goed weten.

Alsof je óns niks hoeft te vertellen.

Dat heet stijl

Maar het is méér.

Het is een psychologisch spel met de lezer.

Je neemt zijn gedachten over, for chrissakes, dus hij moet je wél geloven.

En om geloofd te worden moet je overtuigend zijn.

Je snapt het, als schrijver, of je snapt het niet

J. D. Salinger snapte het – zó goed dat de eerste zin van The Catcher In The Rye overal te vinden is als Mooie Eerste Zin:

If you really want to hear about it, the first thing you’ll probably want to know is where I was born, and what my lousy childhood was like, and how my parents were occupied and all before they had me, and all that David Copperfield kind of crap, but I don’t feel like going into it.

Maar ‘t gaat natuurlijk niet alleen om éérste zinnen.

Je schrijft stellig van begin tot einde, anders werkt het niet.

Neem de geweldige Barrytown trilogie van de Ierse schrijver Roddy Doyle, echte working class romans over de Rabbitte familie. Zo begint The Snapper (de baby) uit 1990:

-You’re wha’? said Jimmy Rabitte Sr.
He said it loudly.
-You heard me, said Sharon.

Dat zijn mensen die weten wat ze willen. Wat ze vinden. Ze zijn larger than life.

-That’s shocking’, he said.
Sharon said nothing.
-Are yeh sure? said Jimmy Sr.
-Yeah. Sort of.
-Wha’?
-Yeah.
Jimmy Sr. wasn’t angry. He probably wouldn’t be either, but it all seemed very unfair.
-You’re only nineteen, he said.
-I’m twenty.
-You’re only tenwty.
-I know what age I am, Daddy.

Het gaat om leiderschap

Ik had niet gedacht dat ik dat ooit nog eens zou zeggen.

Maar in je tekst speel je de baas. Ook als je niet houdt van hiërarchische relaties.

Schrijven is toneelspelen.

En spelen met dat spel.

Charlotte Brontë kon het al:

(Shirley, tweede alinea):

If you think, from this prelude, that anything like a romance is preparing for you, reader, you were never more mistaken. Do you anticipate sentiment, and poetry, and reverie? Do you expect passion, and stimulus, and melodrama? Calm your expectations; reduce them to a lowly standard. Something real, cool, and solid, lies before you; something unromantic as Monday morning […]

In 1849.

Zonder internet, zonder typemachine.

Nou jij.


Abonneren? >iTunes

 

82 reacties op “Welke techniek passen alle goede schrijvers toe?

  1. Ik heb niet zoveel met fictie, maar denk dat er een verschil is qua stelligheid tussen fictie en non-fictie. Als ik een roman of fantasieblog zou schrijven, kan ik makkelijker heel stellig zijn, want ik kan me altijd verbergen achter ‘ja, maar het is fictie hè’. Niet echt dus.

  2. T is ook door stelling te (durven) nemen dat je aantrekkelijk wordt voor je lezers . Maar t is ook lastig want met stelling nemen moet je ook met kritiek kunnen omgaan. Hoge bomen enzo

  3. Zeker een hot topic voor mij. Ik besef terdege dat de wetenschapper niet door een deur kan met de marketer (marketeer, whatever). Als wetenschapper twijfel je aan alles, besef je dat elke waarheid tijdelijk is en elk moment achterhaald kan worden, berg je maar voor de volgende paradigma shift. Hoe kun je dan vol overtuiging stellig zijn? Ik probeer de wetenschapper soms maar te parkeren. Met de nadruk op proberen. Vooralsnog.

    • Het is alleen maar een kwestie van stijl, Barbara. Van denkstand dus. Kwestie van een knop omzetten. Oefenen met de juiste feed forward.

      Ik moet trouwens zeggen dat ik veel marketingblogs zie zonder enige gedegen onderbouwing en trouwens ook angstwekkend veel marketingblogs zonder enige vorm van ethische verantwoording. Dus als jij dat meebrengt in je blogs ben je bijzonder.

    • Maar, Barbara, je kunt als wetenschapper wél stellig zijn over wat je wel maar ook niet weet. Zeggen dat je iets niet weet is geen zwakheid. Meer zeggen dan wat je waar kan maken is bluf.

  4. ‘Waarheid is wat werkt’ zei Boeddha (van de week gehoord). Dus de waarheid kan voor iedereen anders zijn. Wan wat voor mij werkt geldt niet voor iedereen.

    Dan hoeft het niet moeilijk te zijn om stellig te zijn.
    Maar wel eng…

        • Nee, dat is logisch niet precies hetzelfde:
          – ‘Waar is, wat werkt.’ > alleen dingen die werken zijn waar, andere dingen niet.
          – ‘Als het werkt, dan is het waar’ > dingen die werken zijn waar, maar daarmee is niet uitgesloten dat ook andere dingen kunnen werken.

          • Hm.
            ‘Waar is, wat werkt’ > Dat wat werkt is waar.
            Of het alléén maar dingen die werken waar maakt.. geloof ik niet.

            De quote komt van een vriend van ons die een groot aanhanger is van William James, een pragmatisch filosoof (en psycholoog). Die vriend bepleit pragmatisme, geen absolutisme, in elk geval. Een andere uitdrukking van hem die wij hier thuis vaak gebruiken is een LES: een Least Effort Solution.

            • Ik wilde alleen even aangeven dat de twee uitdrukkingen niet equivalent zijn (wat een gemuggenzift hè?).

              Welke het meest ‘waar’ is leek me nou zo’n typisch onderwerp voor de oude Griekse filosofen; wat William James van dat soort waarheidsuitspraken vond, wist ik niet tot je zijn naam liet vallen. Wikipedia zegt erover: “He would seek the meaning of ‘true’ by examining how the idea functioned in our lives. A belief was true, he said, if it worked for all of us, and guided us expeditiously through our semihospitable world.” Altijd interessant om te zien dat benaderingen zoals het pragmatisme die we nu heel normaal vinden, door dat soort mensen in die tijd zo uitgebreid doordacht en geformuleerd zijn.

  5. Je kan, hoorde ik, ook nog kiezen voor winst schrijven (als je dit gebruikt word je beter) of verlies schrijven (als je dit niet doet zal je steeds zieker worden en een verschrikkele dood sterven). Had je daar ook al van gehoord? En wat zou je voorkeur zijn?

  6. Zijn er daarom zoveel mensen die schrijven? Lekker de baas zijn in eigen universum? Ik houd niet van baasjes, maar wel heel erg van lezen (en schrijven). Zeker van de boeken die je in je blog citeert…

  7. Wow, echt ‘aha-moment’ Kitty.
    Mijn hoofd zit vol geschreven verhalen, blogs en boeken, maar ik laat me steeds weerhouden door twijfel. Wie zit er op te wachten wat ik ergens van vind? Of: waar in vredesnaam zou mijn schrijverij tussen passen? Ben ik wel origineel genoeg? Alles is al bedacht, wat voeg ik toe?

    Tijd om eens uit te proberen wat er gebeurt als ik mijn hersenspinsels gewoon opschrijf zoals ze binnenkomen. Met stelligheid. Je was weer heel raak Kitty. P.S. wat een geweldige zinnen heb je als voorbeeld gebruikt.

  8. Tjemig. Iets om over na te denken wel. Of juist niet.

    ‘t Verbaast me juist altijd dat men minder reacties achterlaat bij stelligheid. Daarom ga ik me dan afvragen of ik wel zo goed kan schrijven als ik dacht. ;-)

  9. Zonder internet? En zonder typemachine?

    Ik kan me bijna niet voorstellen hoe mensen vroeger een boek konden schrijven. Zonder internet is misschien een zegen. Maar zonder typemachine? Zonder computer?

  10. Wat een mooie combinatie van tekst en geluid. Had toch nooit gedacht dat bij die beruchte, strenge Kilian zo’n zachte, rustige stem hoorde. Oh ja…en dat berucht en streng dat weet ik (nog) niet uit eigen ervaring hoor. Ik lees het terug in die stellige testimonials.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *