Leert je belachelijk goed zakelijk bloggen

Hoe schrijven journalisten?

tippex

Toen ik op mijn tiende verjaardag het dagboek van Anne Frank kado kreeg, wist ik eindelijk wat ik zou worden. Schrijfster. Sindsdien beidde ik mijn tijd met dagboek en schoolkrant. Tot het moment dat ik een echte auteur zou zijn.

Er was één probleem: ik had geen verhalen.

En alles wat ik aanraakte veranderde meteen in ironie. Gedichten werden light verse. Verhalen werden columns. En ze hielden héél snel op. Het was duidelijk: ik was als tiener reeds een Gemankeerde Schrijfster. Geen zitvlees, geen fantasie. Geen diepgang.

Dus koos ik voor the next best thing: de journalistiek. Rond 1980 was de Utrechtse School voor de Journalistiek een vrolijke instelling voor zelfleerders. Het is ook mogelijk dat ik te eigenwijs was om nuttige lessen te volgen. In elk geval schreef ik in de schoolkrant.

Ik leerde mezelf, kortom, het schrijversvak.

Iemand vroeg me om uit te leggen hoe journalisten nou schrijven

Vandaar deze inleiding. Ik reconstrueer hoe ik schreef vóór ik de grootste ontdekking van mijn leven deed. Makkelijk is dat niet: ik ben die periode haast vergeten.

Er waren typemachines, dat weet ik nog wel.

En Tipp-ex (witte velletjes met poeder, waarmee je typefouten kon corrigeren. Het was er ook in vloeibare vorm. Die kon je snuiven.)

Velletjes met wit poeder.
Velletjes met wit poeder.

Je moest vaak pagina’s opnieuw typen omdat net onderaan een denkfout stond.

In elk geval schreef ik mijn stukken destijds in vele versies. Ik herinner me proppen papier – ook zoiets ouderwets. Die zagen er zo uit:

Prop papier. Aan één zijde deels betypt.
Prop papier. Aan één zijde betypt.

Later kwamen er spuuglelijke computers, praktisch zonder geheugen, waar we kinderlijk blij mee waren. Met oranje letters. Of groene, daar wil ik af wezen.

We kenden MS-dos. En we hadden maar liefst twéé floppy-disc drives.
We kenden MS-dos. En we hadden twéé floppy-disc drives.

Tot op hoge leeftijd begon ik dus zómaar te schrijven

En dan schoof en schrapte ik achteraf tot het ergens op leek.

Rond mijn dertigste begon het echte werk. Ik stond in de NRC en Elsevier. Dat kon toen, ze hadden nog geld voor ‘medewerkers’.

Mijn eerste stuk voor NRC Handelsblad was een recensie van een keramiektentoonstelling in Het Kruithuis. Voor de zekerheid liet ik het even lezen aan hem die hier Echt Onder Geen Beding Meer Genoemd Wil Worden. Hij knikte. ‘Ik zou er alleen nog even een oordeel in zetten. Dat doen ze meestal in recensies.’

Elsevier zat in een flatgebouw met spiegelglazen nabij de Bijlmer. De Bijlmer heette toen nog zo. Op de begane grond was de kantine. Soms pieste er buiten weleens iemand tegen het raam.

Eén van de beste journalisten die er werkte was Vera Illés. Over haar gaat eigenlijk dit stuk.

Om de één of andere reden zouden we samen een artikel maken

Ik weet niet meer waarover het ging. Maar we hadden allebei een deel van het onderzoek gedaan en we zouden samen achter de lelijke computer gaan schrijven. Internet bestond nog niet, dus ik ging er speciaal voor naar haar huis in Amsterdam.

En toen gebeurde het:

Vera deed niks

Ik bedoel: we zullen wel hebben besproken waar het stuk ongeveer over moest gaan, en ze zette de computer aan.

Maar toen deed ze niks.

Ik was 30. Zij was ervaren. Ik keek tegen haar op. Dus ik zal waarschijnlijk wel eventjes mijn mond hebben gehouden. Maar op een gegeven moment zei ik: ‘Gaan we beginnen?’

‘Even wachten’, zei Vera, en ze deed haar ogen dicht.

Ik was in verwarring. Wat was er met haar aan de hand? Was ze wel helemaal normaal?

‘Maar…’ zei ik na een tijdje.

‘Stil nou,’ zei ze geërgerd: ‘Zo kan ik niet denken.’

‘Maar waarom begin je niet gewoon te schrijven?’

‘Omdat’, zei Illés toen; ‘ik liever in één keer de juiste eerste zin opschrijf. Dat scheelt een heleboel tijd.’

En vervolgens schrééf ze die eerste zin. En de tweede. En de hele eerste alinea. En daar hoefden we verder niks meer aan te verbeteren.

De tweede alinea volgde logisch uit de eerste.

Het stuk stond in een mum van tijd op papier.

Ik was stomverbaasd. Zo kon het dus óók

Eerst een invalshoek kiezen. Dan je eerste zin schrijven. En alles maar één keer bedenken. Achteraf nog wat punten en komma’s rechtzetten, of zelfs dat niet.

Vera Illés.

Ik heb haar nooit meer gezien, maar ik heb alles van haar geleerd.

 

 

photo credit papierprop: DillonH via photopin cc

tips voor beter bloggen

Over Kitty Kilian

Kitty Kilian

Schreef voor NRC Handelsblad, gaf les aan vakopleidingen Journalistiek. De Blogacademie sinds 2011. Delicate as a hand grenade.

Cursussen:
Blogbasics
Blogpro
Koppen maken
Karakter & Dialoog
Little Black Dress

48 comments

Leert je belachelijk goed zakelijk bloggen
Herstel wachtwoord
Geef je e-mail adres. Een nieuw wachtwoord wordt verzonden.