Leer schrijven zoals anderen niet durven

De schadelijke mythe van talent (en waarom die het leren tegenwerkt)

Ik geloofde óók dat talent was aangeboren.
Net als jij.

Ik zag het om me heen:

• Zelf hield ik als kind al van schrijven
• Mijn zus, die schilder is, kliederde altíjd al op papiertjes
• Mijn zoon, die van ingewikkelde constructies houdt, smeekte ons toen hij vier was al om de bouwmodellen te mogen maken die zijn grote broer in de kast liet staan

‘Nee schat, die zijn voor gróte jongens’

legde ik uit; ‘Jongens van tien.’

Tot ik het gezeur op een middag zat was, en hem een doosje gaf. ‘Hier. Dan moet je het zelf maar uitvinden.’

Innig tevreden en in opperste concentratie prutste hij in anderhalf uur, zonder hulp, het pietepeuterige vliegtuigje in elkaar. De cockpitraampjes waren ondoorzichtig van de lijm, maar hij had de bouwtekening gevolgd en alles zat op de goede plek.

schrijftalent of veel oefenen
Vier jaar. En lijm op de raampjes. Maar toch

Ik stond perplex. Wat hadden we dáár nou voor natuurtalent in huis?

Talent. We zijn er dol op

Misschien omdat talent zo toevallig lijkt. Zo magisch. Een lot uit de loterij: in elk gezin kan zomaar een genie geboren worden.

En met een béétje oefening en geluk groeit zo’n wonderkind dan uit tot een volwassen topper.

Yup.

Dat dacht ik. Dat denken we allemaal.

Dus toen ik hoorde van The Talent Code, van Daniel Coyle, een journalist die studie maakt van topprestaties, haalde ik mijn schouders op.

Een Amerikaan die beweerde dat iedereen alles kon leren? Talent is een mythe?

In 10.000 uur, zeker; ook al zo’n achterhaald sprookje.

Weerstand

Tegen nieuwe ideeën.

Daar ben ik sterk in.

Maar omdat iemand het me blééf aanraden begon ik vorige week, met tegenzin, aan The Talent Code.

Zo begint Coyle zijn boek:

In December 2006 I began visiting tiny places that produce Everest-size amounts of talent. My journey began at a ramshackle tennis court in Moscow, and over the next fourteen months it took me to a soccer field in Sao Paola, Brazil, a vocal studio in Dallas, Texas, an inner-city school in San Jose, California, a run-down music academy in New York’s Adirondacks, a baseball-mad island in the Caribbean, and a handful of other places so small, humble and titanically accomplished that a friend dubbed them ‘the chicken-wire Harvards.’

Op die broedplaatsen ontdekte hij dat je een leerproces ernstig kunt versnellen.

Dat je zelfs leerlingen die ver achter lopen zo kunt helpen dat ze hun achterstand inhalen.

En ja, dat bijna iedereen bijna alles kan leren. Als aan twee voorwaarden is voldaan:

• de leerling is heel gemotiveerd
• de leerling oefent vaak en geconcentreerd

Extreme motivatie

Eerst, zegt Coyle, springt er een vonk over.

Een vonk van een rolmodel naar jou:

We usually think of passion as an inner quality. But the more I visited hotbeds, the more I saw it as something that came first from the outside world.

Hij noemt het een ontsteking:

Ignition is a hot, mysterious burst, an awakening. [It] is about the set of signals and subconscious forces that create our identity: the moments that lead us to say that is who I want to be.

In 1998 haalde Anna Koernikova de halve finale in Wimbledon. In de jaren daarop kwamen er steeds meer vrouwelijke Russische tenniskampioenen. De Zuid-Koreaanse Se Ri Pak won in 1998 als eerste uit haar land het McDonald LPGA golftournooi. Tien jaar later zouden Koreaanse vrouwen het domineren. Zodra een rolmodel laat zien dat bijzondere prestaties mogelijk zijn, durven anderen het voorbeeld te volgen.

Ze komen niet zelf op het idee: ze kijken het af.

Ik herinnerde me opeens Anne Frank

intensief en snel leren schrijven
Mijn eerste dagboek aan ‘Aardige Anne’, in 1970

Op mijn tiende verjaardag kreeg ik het dagboek van Anne Frank kado.

Ik was het totaal vergeten – maar inderdaad, zij was mijn vonk. Ik las het boek in 1970 in één ruk uit en identificeerde me volledig met Frank. Maandenlang. Een jong meisje, net als ik; alleen op haar kamer zonder vrienden, net als ik; dat zeker een beroemde schrijfster zou zijn geworden: dat wou ik ook.

Ik begon meteen een dagboek gericht aan ‘Lieve Anne’. En ik bracht de rest van mijn jeugd schrijvend door.

Deep practice

Zo’n vonk die overspringt – een soort verliefdheid op een toekomstbeeld, die iemand een doel in zijn leven geeft – die kan vanzelf komen of je kunt het aanwakkeren. Coyle beschrijft scholen die alles op alles zetten om leerlingen aan te steken.

Die vonk levert de motivatie om te oefenen.

Niet zomaar even. Soms jarenlang.

Ik denk dat die vonk extra makkelijk overspringt op een gebied waarvoor wij al een genetische aanleg hebben. Maar ook dingen waar we niet zo goed in zijn kunnen we leren, als die verliefdheid er maar is. Pas nu realiseer ik me dat ik dat notabene zelf al heb beschreven: in dit blog over borstcrawl leren.

Hoe moet je oefenen?

Coyle noemt het deep practice: gecontreerd en stapsgewijs oefenen op een niveau waar je nét bij kunt.

First, the participants look at the task as a whole – as one big chunk, the megacircuit. Second, they divide it into its smallest possible chuncks. Third, they play with time, slowing the action down, then speeding it up, to learn its inner architecture.

In feite weten we dat al: we leren in stapjes.

Maar de leerlingen die Coyle beschrijft weten dat ze in stappen leren, en ze weten ook dat ze die stappen zelf stuk voor stuk moeten oefenen tot ze ze beheersen. Ze weten dat leren een neurologisch proces is, en dat bewust en op een optimale manier leren altijd vruchten afwerpt.

Ze willen graag leren.
Omdat ze een helder doel voor ogen hebben.

En ze zien het nut van oefenen

Coyle citeert onderzoek van een psycholoog aan Stanford, Carol Dweck. Zij onderzocht de motivatie van scholieren en ontdekte dat jongeren die meenden dat intelligentie een vaststaand gegeven was, minder vasthoudend waren dan scholieren die geloofden dat leren ze slimmer maakte.

De eerste groep werkte minder hard en gaf eerder op. Maar scholieren die voorlichting kregen over hoe plastisch het brein is, en hoeveel invloed oefenen heeft, haalden slechte resultaten juist in.

When you’re practicing deeply, the world’s usual rules are suspended. You use time more efficiently. Your small efforts produce big, lasting results. You have positioned yourself at a place of leverage where you can capture failure and turn it into skill. The trick is to choose a goal just beyond your present abilities; to target the struggle. Trashing blinldy doesn’t help. Reaching does.

Coyle laat zien hoe dat moet.

In The Little Book Of Talent vat hij zijn verzamelde inzichten nog eens praktisch samen.

Tips voor Deep Practice
52 tips voor Deep Practice

 

Ik ben om.

Talent is een mythe

Ik wist al dat ‘schrijftalent’ razendsnel beter kon worden. Maar nu snap ik ook waarom sommige cursisten goed schrijven snel leren, terwijl anderen, van wie ik veel verwachtte, afhaken. En waarom iemand die ik eigenlijk niet wilde toelaten soms de beste student blijkt:

Motivatie.

Uiteindelijk is dat de crux.

Plaatje van een blad. Einde van de post.

Daniel Coyle’s website over The Talent Code
The Talent Code
The Little Book Of Talent

tips voor beter bloggen

(Zet je VPN uit als de knop niet werkt).

Over Kitty Kilian

Kitty Kilian

Schreef voor NRC, gaf les aan vakopleidingen Journalistiek. Sinds 2011 docent copywriting | De Blogacademie. Delicate as a hand grenade.

Cursussen:
Blogbasics (beginners)
Blogpro (professionals)
Karakter & Dialoog (fictie)
Little Black Dress (strakke huisstijl)

63 comments

  • In een ander leven ben ik een muzikaal ventje. Ja met talent. En dat talent heeft/had me lui gemaakt. Als bassist in bandjes hoefde ik me nooit overmatig in te spannen. De partijen speelde ik een makkie. Maar het bracht me geen rök verder. Totdat…. ik (link werkt niet meer) zag en hoorde.
    Wát een nummer, en wát een baspartij! Die moést ik ook kunnen! En voor het eerst sloeg de vlam in de motivatie-pan en begon ik te studeren. In een paar weken had ik de partij onder de knie en ging ik door, t/m Skype lessen van de betreffende -Amerikaanse- bassist (Dave Larue) aan toe. En toen ontdekte ik ook iets anders. Motivatie? Tuurlijk. Hard werken/studeren? Duh.., maar wat dacht je van geloof? Geloof in eigen kunnen? Niet denken, “dat lukt me vast niet”, maar gewoon denken “tuurlijk kan ik dat”, dan is de “kop al om”, daarna alleen het lijf nog …. :)

    • Ja, motivatie is de crux. De mensen die Coyle heeft gevolgd waren allemaal extreem gemotiveerd. Anders kwamen ze niet in die broedplaatsen. Wat jij beschrijft is ook een motivatie-dingetje, toch? Want pas toen je iets heel graag wou ging je hard aan de slag.

  • Tuurlijk valt alles te leren.
    Waar je aanleg, talent en interesse voor hebt, daar word je tig keer sneller en makkelijker “goed” in. Dus kun je mijn inziens maar beter daar je energie in steken.
    Ik huur liever iemand in voor de dingen die ik niet graag doe of niet kan. Zoals een programmeur of onmisbare hulp.

  • Mooi verhaal Kitty.
    Ik geloof in het belang van de externe vonk en van de interne drive, maar aanleg of talent is wat mensen uniek maakt. Ik heb het geluk gehad om te kunnen werken met bijzonder getalenteerde mensen. Ik heb ook ervaren dat extreem gedreven en geinspireerde anderen grootse dingen kunnen verrichten, zonder dat ze de wereld konden verlichten op de wijze van de werkelijk getalenteerden.
    Ik blijf graag geloven in de eigen talenten van eenieder en in de bijzondere gaven van enkelen ….

  • Dank je wel voor deze boekentip Kitty. Ik zet ‘m op mijn verlanglijstje ;-) Een complex onderwerp met veel aspecten. Ik was vandaag bij het Achievers Congress in de Rai, met Kiyosaki. Daar hebben ze het ook steeds over “the big why”. Als je weet waar je het voor doet, datgene waar je voor in vuur en vlam gaat, dan ga je vanzelf aan het werk. En hou je niet meer op totdat je je doel bereikt hebt. Het moet toch iets raken wat er al in zit. Anders werkt het niet.
    Overigens, ook wel leuk om te melden: het ene compliment is het andere niet. http://progressfocusedapproach.com/nl/persoonscomplimenten-werken-averechts-bij-kinderen-met-een-laag-gevoel-van-eigenwaarde/

    • Als er een vonk over slaat doe je het uit jezelf. Als er geen vonk overslaat kan bijvoorbeeld een optimaal schoolklimaat ook heel wat doen – volgens het boek.

  • Ik vrees dat iemand die ergens geen talent voor heeft een heel eind komt… maar nooit zover als diegene die hetzelfde investeert en wél talent heeft.

    Die vonk vind ik wel interessant. Denk zeker dat een ‘rolmodel’ veel invloed heeft op de wens iets te kunnen.

    • Je kunt het ook anders zien. Juist als je weinig hebt meegekregen kun je met hard oefenen nog een heel eind komen. In elk geval veel verder dan zonder.

      Coyle houdt zich bezig met toptalent. Het is net zo belangrijk om te kijken waar mensen die pech hebben zich kunnen verbeteren. Op de scholen in achterstandsgebieden, die hij bezocht, blijken de leerlingen naar college te kunnen als de school maar het juiste klimaat schept.

      Eigenlijk is dat hele gedoe over toptalenten zo saai.

  • Interessant stuk Kitty, ook de link naar klanten.
    Moeilijk om de vonk te onderscheiden van een diepe wens. Ik had bijvoorbeeld maar wat graag fantastisch kunnen zingen, maar dankzij de aantekening op mijn lagere-schoolrapport ‘zingt onzuiver’, nee geeneens een cijfer :-( denk dat ik daar niet voor in de wieg gelegd ben.
    Dus vóór motivatie komt de overtuiging (of het innerlijk weten – zijn dat twee verschillende dingen vraag ik me, dit schrijvende, af) dat je die persoon die je WIL worden ook daadwerkelijk KUNT worden. Lijkt mij?
    En heet dat niet ‘mindset’ tegenwoordig? Of gooi ik nu vanalles door elkaar… in ieder geval het overdenken waard.

    • @Riet, interessant wat je daar aanstipt. Ik denk ineens aan al die mensen die in talentenjachten als X-factor en The Voice in de voorrondes jammerlijk ten onder gaan, omdat ze voor het eerst van hun leven horen dat ze Echt Niet kunnen zingen. Dat zijn stuk voor stuk mensen die gelóven dat ze het kunnen, zwaar gemotiveerd zijn, hard geoefend hebben en van hun complete vriendenkring complimentjes kregen. En toch ontbreekt daar absoluut het talent. Of is dit weer iets anders, omdat het met zintuiglijke zaken als gehoor te maken heeft (en dat heb je, of heb je niet)?

    • @Riet Ja, als ze dat niet hadden opgeschreven had je je niet laten afremmen.’Ze’ hebben jou dus met één aantekening jarenlang vreugde ontnomen.

      De overtuiging dat je iets wél kunt oefenen en dat je door oefening beter wordt is een overtuiging die je mensen kunt bijbrengen. Je kunt ook leraren leren om niet zulke aantekeningen te maken.

      Staat los van die vonk. Da’s weer een andere voorwaarde.

      Maar verder doen veel mensen ook uit zichzelf vanalles goed. Omdat ze zich laten leiden door hun eigen enthousiasme.

  • Enigszins off topic: Ik hoorde laatst iemand vertellen over een leidinggevende die zijn medewerkers nooit complimenten geeft. Hij vindt dat niet nodig, omdat het vanzelfsprekend zou moeten zijn dat iedere medewerker zijn werk zo goed mogelijk doet. En hij begrijpt niet waarom de motivatie op zijn afdeling niet hoog genoeg is. Het volledig ontbreken van inlevingsvermogen is blijkbaar ook een talent ;-).

    • In het boek van Coyle en uit het artikel van Dweck blijkt dat het heel erg helpt als je mensen voorlicht op dit gebied. Zodra je het snapt ben je gemotiveerder om het toe te passen.

  • Interessant. Ik begreep vroeger geen hout van wiskunde (en nog steeds niet), maar dat kwam inderdaad omdat ik het ook niet wílde weten. Het had niks met creëeren te maken (vond ik) en dus was het per definitie niet leuk. En lukte het me niet. Dus dat talent samenhangt met motivatie vind ik logisch.
    Maar wat ik me wel afvraag (zonder de artikelen te hebben gelezen, ga ik nog doen): als ik na een bepaald punt maar niet beter word in datgene waar ik zoveel motivatie voor heb, betekent dat dan ook dat ik niet goed en geconcentreerd genoeg heb geoefend? Is talent niet ook de mate waarin je jezelf kúnt ontwikkelen op een bepaald vlak? En ben jij dan bijvoorbeeld getalenteerder dan ik, omdat ik eerder tegen die grens aanloop waarna de ontwikkeling stagneert?

    • Ja, ik schrijf ook maar over wat ik net gelezen heb ;-)

      Ikzelf ben er wel van overtuigd dat natuurlijke aanleg ook een rol speelt. In de VS passen dat soort noties minder goed in het maatschappelijk debat.

      Maar uiteindelijk is alles wat je kunt een kwestie van je hersenen trainen. (Coyle besteedt een derde van het boek aan de werking van dat fysieke proces, maar dat vind ik niet zo belangrijk.) En bij veel vaardigheden geldt: als je niet meer traint, verlies je je niveau. Pianisten moeten ook blijven oefenen.

      Ik denk ook dat training belangrijker is dan aanleg. En dat is nieuw voor mij. Maar ik hoef maar naar mijn eigen dagboekjes te kijken van toen ik tien was, en naar de voortdurende vooruitgang in mijn eigen schrijfstijl, om te weten dat intensief trainen helpt. (Dat is waarschijnlijk ook de reden dat zoveel mensen die voor hun vak schrijven zich schamen voor oude publikaties).

      Ik denk dat je geen grenzen moet bedenken. Waarom zouden die er zijn? Hoe meer je leest en schrijft en jezelf blootstelt aan invloeden op dat gebied, hoe beter je wordt. Mensen die beter zijn dan jij hebben meestal een voorsprong in het aantal jaren dat ze er al mee bezig zijn.

      So simpel moet het zijn.

  • Alweer een mooi stuk :-)
    Voor mij is motivatie heel erg belangrijk. Daardoor kom ik in beweging. En soms ben ik die motivatie even kwijt.
    Motivatie om iets te doen, dan kan zijn de afwasmachine leegruimen, lezen, in bad gaan, schrijven, oefeningen doen etc. Maar mijn overtuiging is sinds een paar jaar is dat ik blij ben met kleine stapjes. Elke keer iets, stemt mij dankbaar en blij. En daarna ga ik weer door. Na een tijd levert dat iets op. Buikspieren bijvoorbeeld. Ineens voelde ik dat ik ze had. Ik begreep (bijna) niet hoe het kwam. Door die paar simpele oefening die ik doe per week, dus toch. Wederom voel ik mij dan blij en maak ik nieuwe stappen voorwaarts.
    JIj @ Kitty motiveert mij wekelijks door je nieuwsbrief om te blijven schrijven, thanks daarvoor.
    Fijn weeinde, groet Heleen

    • Ja, in kleine stapjes naar je doel is natuurlijk de enige manier. Waar Coyle het over heeft is wel nog specifieker: het gaat hem er om dat je met Deep Learning in korte tijd veel meer kunt leren dan normaal.

      • @ Kitty, ik ben overtuigd dat je veel sneller kunt leren. Zelfs ik zou best in een korte tijd d’s en t’s goed kunnen doen ha ha ha Nu de juiste motivatie nog :-)

  • Goed inzicht: motivatie is bepalend.

    Wat ik me afvraag: kun je motivatie beïnvloeden of stimuleren? Natuurlijk door zaken als positieve feedback. Verder merk ik regelmatig dat lage prijzen (of gratis weggeven) soms motivatie en commitment verlagen, “het is immers toch maar gratis”. Terwijl een serieuze prijs ook een serieuze commitment vraagt en daardoor tot meer succes kan leiden. Bijzonder hoe dat werkt.

    Zijn er nog meer dingen waarmee je commitment en motivatie bij anderen kunt verhogen?

    • Goeie vraag, want als je motivatie wil beïnvloeden gaat het zelfs om HOE je complimenten geeft. Wat je prijst is niet talent, maar doorzettingsvermogen, vindingrijkheid, inzet.

      Ik heb net een link gevonden naar het artikel ‘The Secret to Raising Smart Kids’ van Carol Dweck over hoe je kinderen kunt stimuleren om te oefenen (=leren): http://space.mit.edu/~kcooksey/teaching/AY5/TheSecrettoRaisingSmartKids_ScientificAmerican.pdf

      Ik heb hem ook aan het stuk toegevoegd. Lees maar, erg inspirerend.

      De ideeën van Coyle, en Dweck, en anderen zijn nog veel ruimer toepasbaar dan bij lesgeven: ze gaan ook over hoe je je kinderen helpt en sterker: uiteindelijk gaan ze over hoe je zelf in het leven staat.

      Volgens mij is er één groot punt: motivatie moet aanwezig zijn. Zonder motivatie geen inzet, zonder inzet geen leren. Als je het hebt over cursisten of klanten is de hoeveelheid geld die ze bereid zijn te betalen misschien een manier om ongemotiveerde mensen uit te filteren.

      Misschien.

      Om een hoge prijs te betalen zou je denken dat een cursist erg gemotiveerd moet zijn. Toch heb ik regelmatig cursisten die wel € 1495 euro betalen maar na les 1 de cursus niet afmaken. Soms betaalt hun bedrijf dan de cursus. Niet altijd.

      Aan de andere kant werkten de mensen die de eerste cursus bij mij volgden, toen voor nog maar €200, net zo hard als de meesten die nu komen.

      Ook mis ik veel gemotiveerde cursisten die die prijs niet kunnen of willen betalen.

      Motivatie echt verhogen kan door in ondersteunende groepen te werken, waar het veilig genoeg is om fouten te maken. Door op de goede manier te coachen. En wat scholen betreft: daar gaat Coyle in zijn boek uitgebreid op in.

Leer schrijven zoals anderen niet durven
google-site-verification: google3d8706b2d2bb5ca6.html