Leert je belachelijk goed zakelijk bloggen

Het is bijna gênant, maar kunnen we het even over aanhalingstekens hebben?

aanhalingstekens overbodigIk weet het.
Ik weet het.
Het kan eigenlijk niet – de permafrost smelt, de ziekenhuizen weigeren kankerpatiënten en we zitten midden in de digitale Derde Wereldoorlog.

En dan denk ík: waar zullen we vandaag eens over bloggen?

O ja, aanhalingstekens

Want op microniveau kan ik me daar geweldig aan storen. Aan onterechte aanhalingstekens.

Maar op wereldniveau is er niks onbelangrijker. Nou ja, misschien de Happinez scheurkalender. Maar verder niks.

En toch

Misschien is er ook iets vóór te zeggen. Vóór rustig doorgaan met waar je mee bezig bent. Succession kijken. Groentechips knabbelen. En dus ook vóór letten op aanhalingstekens, in je eigen kleine wereld.

Ik vraag me ook af of het verergert als je ouder wordt

Ik kan me tenminste niet herinneren dat ik me er vroeger zo over opwond. Bij Pim, Frits en Ida was er nog niks aan de hand.

geen aanhalingstekens problemen
Pim, Frits en Ida: een leesmethode voor het basisonderwijs van Godfried Bomans

Op de middelbare school ook niet.

Maar ergens in de loop van mijn leven is het me gaan opvallen: de overbodigheid van minstens 50% van de aanhalingstekens.

Ik heb het niet over citaten

In citaten zijn ze onmisbaar. Als Rutte zegt: ‘Ik trok een beetje een grote broek aan in Glasgow’, dan heb je de aanhalingstekens nodig om precies te markeren waar zijn woorden beginnen en ophouden.

Want je vertelt niet in je eigen woorden na wat hij zei, nee: je citeert hem. Je haalt zijn woorden letterlijk aan. En dáár zijn die tekens voor.

Maar verder heb je ze eigenlijk zelden nodig

  • Aanhalingstekens zijn niet nodig om dubbelzinnigheid aan te geven: ze vond het een ‘foute’ grap. Als de dubbelzinnigheid niet vanzelf duidelijk is, maken die aanhalingstekens hem echt niet humoristischer. Je verpest een mop als je hem uitlegt
  • Aanhalingstekens zijn niet nodig om titels aan te geven. In het Nederlands begin je een titel met een hoofdletter: Nooit meer slapen. Dan weten we allemaal dat het om Willem Frederik Hermans’ boek gaat. Vind je dat te onduidelijk, dan kun je de titel ook nog cursief zetten: Nooit meer slapen
  • Aanhalingstekens zijn niet nodig om aan te geven dat je een woord niet zelf bedacht hebt. Je ziet het pas als je het doorhebt: die woorden zijn van Cruijff. Dat weten we allemaal. Het is een gezegde geworden. Dus geen aanhalingstekens
  • Aanhalingstekens zijn ook niet nodig om aan te geven dat je een term wél zelf bedacht hebt: Vervolgens doen de kinderen een ‘muzikale speurtocht’. Ofwel we begrijpen hem, en dan is er geen extra hulp in de vorm van leestekens nodig, ofwel we begrijpen hem niet, en dan helpen aanhalingstekens evenmin
  • Aanhalingstekens gebruik je niet voor gedachten. Gedachten zet je cursief, of niet. Mag allebei, zolang je maar consequent bent. In een roman zet je een uitspraak van je personage dus wel tussen aanhalingstekens, maar zijn gedachten niet

Maar waarom is het nou allemaal zo erg, een aanhalingstekentje meer of minder?

Omdat leestekens signalen zijn. Ze helpen een lezer om je tekst nóg sneller te begrijpen.

Daarom zet je een komma waar je een leespauze hoort als je een tekst hardop leest, een dubbele punt als er een toelichting volgt, en een accentteken als je je lezer wil helpen met de intonatie.

Aanhalingstekens zeggen: pas op, hier komt iets belangrijks

En als er dan niks belangrijks komt, is een geoefende lezer in de war.

Een overbodig aanhalingsteken legt onnodig beslag op zijn werkgeheugen. Je lezer denkt: aanhalingstekens, pas op, en dan: o nee, toch niet, vals alarm, ze staan gewoon verkeerd.

Toegegeven, het ís gemierenneuk

Niemand leeft een uur korter van verkeerd geplaatste aanhalingstekens.

Misschien is het zelfs een vorm van taalorthorexia voor lettervreters. Dat je in elk geval nog invloed hebt op je eigen tekst, als de rest je ontglipt.

 

PS. Meer gemierenneuk nodig? Download mijn gratis Leestekengids voor bloggers

tips voor beter bloggen

Over Kitty Kilian

Kitty Kilian

Schreef voor NRC Handelsblad, gaf les aan vakopleidingen Journalistiek. De Blogacademie sinds 2011. Delicate as a hand grenade.

Boek: Stijl. 30 tips

Cursussen:
Blogbasics (beginners)
Blogpro (gevorderden)
Karakter & Dialoog (fictie)
Little Black Dress (huisstijl maken)

44 comments

  • …kom ik er nu achter dat ik al anderhalf jaar boektitels gewoon cursief had kunnen schrijven. Ze staan allemaal tussen aanhalingstekens op mijn site, vrees ik. Daar gaat mijn zondagmiddag. Toch bedankt, Kitty. Weer wat geleerd.

  • En als je op social media dat boek van Keetje wilt noemen dan begin je gewoon halverwege de zin met een hoofdletter, zo van Op een zonnige dag. Stom boek lijkt me dat overigens. Niet dat ik het gelezen heb, ik weet zelfs niet of het bestaat. Maar mennnnnn, maken we niet ongewild keiveel fouten door die stomme aanhalingstekens?

  • Als we dan toch aan het mierenneuken zijn: zet jij nou een komma voor het woord ‘en’ in een opsomming? Ik dacht altijd dat dat alleen mocht in het Engels.

  • Even over cursieve tekst: ik kwam er onlangs achter dat cursieve tekst niet goed leesbaar is voor mensen met een visuele beperking. Terwijl het zo handig is om te gebruiken. Maar wil je een toegankelijke website, dan dus beter niet doen.

  • En wat vind je dat van mensen die tijdens het praten aanhalingstekens in de lucht maken? Dat is nu mijn ergernis. Ik doe het alleen ‘ironisch’ ;-)

  • Meestal ben ik het niet met je eens als je jezelf bespot, maar in dit geval wel: het is gemierenneuk.
    Maar ik heb het weer met plezier gelezen ?

  • Ik “werkte” lang geleden met een “collega”. Die plaatste in elke “mail” tig aanhalingstekens. Elk “woord” kreeg zo een zogenaamde “dubbele” en onbekende “lading”. Gèk werd ik ervan.

    Fijn blog Kitty. Troostend in tijden van smeltende permafrost enzo.

    • Hahaha,precies, dat.
      Wat troosten betreft: ik hoop het. Ik heb er zelf een dagtaak aan om geestelijk overeind te blijven. En dan zit jij ook nog in het aardbevingsgebied in Groningen!

  • Het maakt mij ook niet uit of iets goed of fout is volgens de kenners. Het gaat mij om de communicatie. Ik respecteer de wetenschap wel.

    Nel

  • Ik hou wel van een beetje gemierenneuk. Dus blijf maar lekker door gaan. Misschien een keer over wel of geen punt aan het eind van een bullet?

      • Ik weet niet wat de regels zijn voor het Nederlands.

        In het Engels verschillen de meningen. Sommigen zetten punten aan het eind van iedere bullet. Ik zet alleen een punt aan het einde als er een hele zin (of meer) achter een bullet staat.

        Ik heb zelfs wel eens advies gezien voor een punt achter de laatste bullet en punt komma’s achter alle andere bullets.

        Het is een goed topic om over te mierrenneuken, lijkt me :-D

        • Geen punten achter bullet-regels. Ik weet niet meer hoe ik er aan kom, maar ooit heb ik het uitgezocht. Het ziet er veel mooier uit, zonder, vind ik. En de bullets zelf scheiden de stukjes tekst al. Ook geen punten achter tussenkopjes. Maar daar zitten verder geen blogs meer in ;-)

          • Tja, wat is mooi?

            Je hebt punten achter the bullets staan. Alleen achter de eerste zinnen, maar niet de laatste zin van een bullet. Dat vind ik dan niet mooi.

            Er valt dus genoeg te mierenneuken voor wie het wil ;-)

            Over tussenkopjes ben ik het eens. Absoluut geen punten erachter. Ook niet achter een kop.

            • Je hebt een punt ;-) Ik heb me zonder veel nadenken aan mijn gewoonte gehouden om aan het eind van die bullet-zinnen geen punten te zetten. Maar omdat er nu meerdere zinnen achter elke bullet staan, staan daar wel punten in.

              Oh well.

  • Ik miereneuk even mee …

    Niet alleen over het gebruik van aanhalingstekens kun je je druk maken, ook bij de vorm, dus hoe je ze schrijft, gaat het vaak mis. Dtp’ers krijgen er grijze haren van.

    Het Duits gebruikt (de dubbele) aanhalingstekens trouwens juist wél voor boek- en filmtitels …

    • Dat is een geweldig blog. Ja, ik snap helemaal hoeveel ellende een uitgever, een redacteur en eigenlijk iedereen daar mee kan krijgen. Ik heb ook weleens zitten klooien met accenttekens die niet de goede kant om wilden draaien, ik snap helemaal wat hij bedoelt.

  • Pim, Frits en Ida!
    Die afbeelding had ik er wel bij nodig om me ineens weer heel scherp mijn lagere school te herinneren. Geen idee meer waar die boeken over gingen. Maar kennelijk stonden er veel aanhalingstekens in ;-)
    Ik her-in-ner me wel Bak-ker-tje Deeg, maar dat is weer een an-der ver-haal.

    • Bak-ker-tje Deeg. Aaaaah. Ik had ook een leesboek met streepjes, maar daar was ik nogal beledigd over. Iets met twee kinderen en een konijn ;-D

      Pim, Frits en Ida was een leesmethode die de Mariaschool in Wijchen niet had aangeschaft. Maar de juffrouw van de eerste klas – god hebbe haar ziel – zette op een ochtend een doos op mijn tafeltje en zei: ‘Kitty, wij hebben deze leesboekjes gekregen, maar we gaan ze niet gebruiken. Ik dacht dat jij ze misschien leuk zou vinden om te lezen.’

      En dat mocht ik gewoon in de les gaan doen. (Ik denk dat ik heel hard zat te zuchten als minder talige kinderen te lang over hun voorleesregel deden.)

      Die dag ging er een wereld voor me open. Ik las een verhaal dat goed geschreven was en dat de kinderen in het verhaal serieus nam. Sterker nog: ik voelde me als lezer serieus genomen door de schrijver, die meneer Bomans. Pim, Frits en Ida bouwden samen een tent op een onbewoond eiland in een vijver. Daar begon het eerstre boek mee, geloof ik. De rest weet ik niet meer, maar ik weet wel dat zowel de juf als de schrijver me die dag en ongelooflijk groot kado hebben gedaan.

      Ik heb nooit meer zo’n juf gehad, na de eerste klas.

      • Mooi dat jouw juf zag dat jij behoefte had aan iets anders dan de standaard leeskost. En wat jammer dat het bij die ene juf is gebleven.

  • Pim Frits en Ida, best Nederlandse kinderboeken die ik heb gelezen.
    Eindelijk iemand die ze ook gelezen heeft.
    Werd op mijn lagere school wekelijks uit voorgelezen.

    • Wat een genot, als je als kind al goede verhalen mag horen. Ik ben mijn geluksgevoel bij die leesmethode nooit vergeten, en ik heb me ook later, toen ik zelf mijn kinderen voorlas, vaak gerealiseerd hoe uitgesproken hun meningen waren over wat ze wel en niet graag lazen.

Leert je belachelijk goed zakelijk bloggen